Câu trả lời của mình là: Không đâu! Thế nhưng, sự lệch pha trong giao tiếp là không tránh khỏi. Kiểu như, hí hửng gửi báo cáo vào nhóm chat, đầu bên kia đáp lại ngắn gọn và đủ ý: Ok em. Đã “ok” lại còn dấu chấm hết câu. Nụ cười chợt tắt, hụt hẫng, lo lắng, bồn chồn, tay dò checklist liệu xem có phải mình đã gửi báo cáo trễ ngày hay không… 

         Nếu bạn là 10X và đọc đến đây, mình cá là mấy bạn thấy đồng cảm. Với một bạn trẻ 10x, một tin nhắn ngắn gọn, không mang cảm xúc là “tín hiệu”… không lành. Còn trong ý nghĩ của 8x, 9x thì đó chỉ là một phản hồi bình thường trong công việc. Khoảng cách giữa các thế hệ không chỉ nằm ở tuổi tác, mà còn ở sự khác biệt trong xu hướng giao tiếp, phản hồi và cảm nhận sự việc. 

Chân dung của bạn được khắc họa như thế nào? 

     … Có lẽ là rất khác nhau tùy vào góc nhìn của mỗi thế hệ. Đôi khi cách chúng ta nhìn nhận bản thân không hoàn toàn giống với cảm nhận của người đối diện. Mình đã thử tìm đến một “team” hội tụ đủ các X – Team HR của BP Kinh doanh CRM Miền Nam – và thử hỏi họ về những điều mà họ cảm nhận về đồng nghiệp “khác X”. 

       Anh Võ Công Trí (Nhân viên Hành chính – 8x) cho rằng mình và nhiều người thuộc cùng thế hệ khá kiên nhẫn và điềm tĩnh, luôn lắng nghe và làm việc chắc chắn từng bước. Nhưng với đồng nghiệp trẻ tuổi hơn, sự từ tốn ấy đôi khi lại tạo cảm giác “điềm tĩnh, lạnh lùng”. 

     Chị Tuyết Nhung (Nhân viên Nhân sự – 9x) đánh giá bản thân là người cẩn thận, cần độ chính xác cao. Dù vẫn có sự cởi mở, nhưng không tránh khỏi những lúc nhóm 10x lại thấy đó là những biểu hiện của sự cầu toàn và nguyên tắc. 

     Mai Tâm (Nhân viên Hành chính – Lễ tân – 10x) – “em út” của team – đại diện cho thế hệ này với tính cách linh hoạt và giàu năng lượng. Nhưng đôi khi sự nhạy cảm trong giao tiếp lại khiến các anh chị đi trước cảm nhận Tâm có phần “mỏng manh, rụt rè”. 

    Thông qua “lăng kính“ thế hệ, mỗi người hiện lên với một chân dung rất riêng. Đó là sự đa dạng cá tính và màu sắc cần có trong một đội ngũ, nhưng cũng mang đến những khác biệt rõ nét, mà ở đó, mỗi cá nhân cần học cách để hiểu, dung hòa và phối hợp tốt với những “Dấu X” còn lại. 

Sự xung đột về “nhịp điệu”  

     Khi trao đổi công việc qua tin nhắn ngày càng trở nên phổ biến, phong cách giao tiếp của các bạn trẻ đang làm thay đổi môi trường lao động đa thế hệ và tạo ra những tình huống hài hước. Anh Trí vui vẻ bày tỏ: “Gen Z có từ “hết nước chấm” (Chú thích: gần tương tự từ xuất sắc, hoàn hảo trong tiếng Việt). Khi lần đầu nghe, mình tẩn ngẩn một hồi vì thấy… khó hiểu.” Mai Tâm cũng chia sẻ thế hệ của cô bạn thường xuyên dùng những từ như “slay” (tạm dịch là chất lừ), “vuýp” (tạm dịch là tuyệt vời) để bộc lộ cảm xúc tích cực, giảm bớt cảm giác căng thẳng và nghiêm túc. Không chỉ từ lóng mà dấu câu và emoji (biểu tượng cảm xúc) cũng gây ra những xung đột về “nhịp điệu” trong giao tiếp. “Khi các anh chị nhắn OK kèm dấu chấm câu, bạn hiểu chứ, nhiều khi mình cảm nhận đó là một sự lạnh lùng hoặc… đang phật ý. Dù mình cũng đã quen và biết rằng đó là một chuẩn mực văn bản – điều mà thế hệ 8x, 9x khá coi trọng. Nhưng không tránh khỏi những lúc mình vẫn… giật mình.” Mai Tâm bật cười khi nói về sự “nhạy cảm quá đà” của những cô nàng 10x giống như mình.   

     Sống trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ, lại là một thế hệ đại đa lớn lên trong đủ đầy và hạnh phúc, dễ hiểu khi Gen Z nói chung và 10x nói riêng khá nhạy cảm, mỏng manh và luôn cần được “nâng đỡ” về cảm xúc. “Thêm một icon ở cuối câu hoặc kéo dài chữ cái cuối cùng “Okeee nhaaa” – đó là cách mà “tụi trẻ” hay nhắn. Làm việc lâu là mình cũng quen và hiểu phong cách rồi.” – Anh Trí vui vẻ. 

Liệu chúng ta có tìm được tiếng nói chung? 

      Nằm ở giữa hai “tần số” 8x – 10x, 9x như chị Tuyết Nhung là thế hệ dễ dàng để hòa nhập và là cầu nối giữa đôi bên “Mình vừa hiểu được sự nguyên tắc của 8x, vừa bắt được năng lượng và sự linh hoạt của 10x. Khi các bạn trẻ đưa ra nhiều ý tưởng sáng tạo nhưng còn rời rạc, mình sẽ hệ thống lại để trao đổi với các anh chị sao cho dễ hiểu hơn. ”Có một câu thoại rất hay trong bộ phim Hàn Quốc, đại ý như sau: Thế giới có bao nhiêu người thì có bấy nhiêu ngôn ngữ. Bởi mỗi người đều nói bằng cách của riêng mình. Cùng chung một thứ tiếng không đồng nghĩa là ta thật sự hiểu nhau.” Vì thế, mình cho rằng dù cùng X hay khác X thì điều giúp cả team có thể làm việc tốt với nhau vẫn là sự tôn trọng, lắng nghe và thấu hiểu.” 

     Mai Tâm cũng đồng ý với quan điểm đó: Bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp, chúng em cũng hiểu rằng những chuẩn mực trong giao tiếp là điều cần được xây dựng và giữ gìn. Trên tất cả những xung đột nhỏ về nhịp điệu giao tiếp, điều cuối cùng vẫn là sự kết hợp ăn ý để tạo ra hiệu quả cuối cùng trong công việc.” 

    Là một môi trường đa thế hệ – nơi tồn tại NHỮNG-CHỮ-X khác biệt – đôi khi chúng ta thật khó để tránh hoàn toàn những xích mích. Nhưng chỉ cần một chút bao dung và cởi mở trong góc nhìn, một chút cố gắng linh hoạt tiếp nhận những khác biệt dù là nhỏ nhất, các thế hệ vẫn có thể cùng nhau làm việc hướng đến mục tiêu cuối cùng của cả tập thể. Bởi cuối cùng thì, một tập thể mạnh không phải là nơi có những “cá thể” giống nhau hoàn toàn, mà là tập thể biết biến những khác biệt thành sức mạnh.